Brexit: never ending story - Part 9

23 juli 2019

31 oktober 2019

De leden van de Conservatieve partij in het Verenigd Koninkrijk hebben gesproken. Boris Johnson is de nieuwe leider van de Conservatieve partij en daarmee de Prime Minister van het Verenigd Koninkrijk. Wat betekent zijn verkiezing voor Brexit? Leon Kanters, Brexit-expert en partner van KPMG Meijburg & Co, licht dit nader toe in zijn blog. 

Als wij de uitlatingen van Boris Johnson mogen geloven staat één ding vast: het Verenigd Koninkrijk (VK) verlaat de Europese Unie (EU) op 31 oktober 2019. Dit kan zijn met een akkoord of zonder akkoord. Er zijn nog exact 99 dagen te gaan voordat het zover is.

Onmogelijke opgave

Lukt het zijn regering om in dat korte tijdsbestek een acceptabel akkoord te bereiken? De kans op succes lijkt zeer gering. Daarvoor liggen de standpunten van het VK en de EU te ver uit elkaar.
De EU wil onder geen beding de backstopbepalingen uit het scheidingsakkoord halen en het VK wil geen akkoord tekenen waarin een backstopclausule is opgenomen. Minimaal een van de twee partijen moet bewegen om tot een akkoord te komen. De tijd om te onderhandelen is zeer beperkt. De volgende EU-top staat gepland voor 17 oktober 2019. Dus vóór die datum moeten de onderhandelaars een compromis bereiken. In de praktijk betekent dit dat er hooguit vier weken zijn om dit te realiseren.

Een schier onmogelijke opgave lijkt mij. Zeker omdat een belangrijk deel van team Barnier (dat destijds de onderhandelingen voerde met het VK) niet meer in functie is. Zo is bijvoorbeeld Sabine Weyand, Barnier’s plaatsvervanger en hoofdonderhandelaar, per 1 juni 2019 benoemd tot Director General van DG TRADE en is Jos Hupperetz, verantwoordelijk voor het douanedeel in de onderhandeling, per 1 juli 2019 hoofd van de sector Customs Union performance geworden. Deze ontmanteling van het team Barnier is gaande en bekrachtigt alleen maar de positie van de EU dat er niet meer onderhandeld wordt over het scheidingsakkoord.

Te kort aan douane-agenten

Op basis van het zogenaamde “Brady-amendment,” dat op 29 januari 2019 door het Britse Lagerhuis werd aangenomen, heeft een aantal experts onder leiding van Rt. Hon. Nicky Morgan MP en Rt. Hon. Greg Hands MP “alternative arrangements” voor de Ierse backstop ontwikkeld. Het ligt voor de hand dat deze ideeën door de Britse onderhandelaar worden meegenomen naar Brussel.
Deze ideeën zijn zeker geen luchtkastelen en voor een belangrijk deel gestoeld op bestaande (douane)systemen. Door bij het grensoverschrijdend verkeer van goederen in vrijwel alle situaties gebruik te maken van douanevervoer kunnen fysieke grenscontroles vermeden worden, lijkt het plan te zijn. Dit kan wellicht prima werken voor een groot deel van het goederenvervoer en veel exporteurs/importeurs. De verwachting is dat de meeste exporteurs/importeurs de noodzakelijke extra douaneformaliteiten zullen uitbesteden aan douane-agenten. Dit leidt in alle gevallen tot extra kosten, maar wellicht nog belangrijker: er zal een tekort zijn aan douane-agenten in Ierland om aan de vraag te voldoen. Verder wordt het voor sommige sectoren, denk daarbij aan vee, vlees en zuivelproducten, - zeer zacht uitgedrukt - een enorme uitdaging om aan de veterinaire bepalingen te voldoen. Mochten deze plannen in meer of mindere mate door het de EU omarmd worden, dan lijkt een zéér lange transitiefase de enige oplossing.

De verwachting is dan ook dat deze “alternative arrangements”, hoe goed dan ook bedoeld, niet zullen leiden tot het verwijderen van de backstopbepalingen (doel van het “Brady amendment”). Daarvoor zijn de plannen niet concreet genoeg en zijn er onvoldoende garanties dat dit binnen de nu voorgestelde transitiefase geïmplementeerd kan worden. Hooguit in de politieke verklaring over de toekomstige relatie tussen VK en EU lijkt er ruimte voor aanpassingen, maar of dat voldoende is voor Boris Johnson om alsnog in te stemmen met het scheidingsakkoord, dat zijn voorganger Theresa May heeft geregeld, blijft de vraag.

Opnieuw uitstel?

Als we de nieuwe voorzitter van de Europese Unie, Ursula von der Leyen, mogen geloven is zij eventueel bereid opnieuw uitstel te verlenen van de Brexit-datum, mocht de Britse regering daar om vragen. Dit gaf zij onlangs aan in haar speech voor het Europees Parlement. Of dit ook door de regeringsleiders van de EU ondersteund wordt en überhaupt door Boris Johnson gevraagd wordt, is hoogst twijfelachtig.

‘No deal’

De ‘no deal’-Brexit blijft vooralsnog de meest waarschijnlijke optie. Wanneer dit gebeurt gaat het, zoals ik in mijn vorige blog al aangaf, geruime tijd duren voordat er een nieuw handelsakkoord met het VK tot stand komt. Dit heeft alles te maken met de wijze waarop het onderhandelingsproces dan plaatsvindt. Hierbij worden de bepalingen van artikel 218 VWEU leidend. Een gekwalificeerde meerderheid van de Europese Raad moet instemmen met een nieuw handelsakkoord. Daarnaast biedt artikel 218 de mogelijkheid aan onder andere de EU-lidstaten en het Europees Parlement om advies te winnen bij het Hof van Justitie. Als het Hof afwijzend adviseert, treedt de voorgenomen overeenkomst niet in werking.

Gemengde overeenkomst

Wanneer er sprake is van een gemengde overeenkomst, dat wil zeggen een overeenkomst die deels ziet op bevoegdheden van de EU en deels op bevoegdheden van de lidstaten, dan wordt de overeenkomst zowel door de EU als door de individuele landen gesloten. Dit brengt met zich mee dat niet alleen de Europese Raad, maar ook het Europese Parlement en de nationale (en regionale) parlementen zich hierover moeten buigen. Dit is een tijdrovend proces, dat zelfs met de beste wil in de wereld niet binnen enkele maanden kan worden afgerond.

Hoop?

Het is daarom te hopen dat de ferme uitspraken van Boris Johnson in aanloop naar het premierschap nog voldoende ruimte bieden om bij de onderhandelingen met de overgebleven onderhandelaars van team Barnier tot resultaat te komen. Mocht dat niet het geval zijn dan is het bedrijfsleven het meest gebaat bij een korte transitiefase ter voorbereiding op een harde ‘no deal’-Brexit. The story continues…

Informatie

Meer weten over wat de gevolgen van de Brexit voor uw business kunnen zijn? Wij hebben vijf concrete producten ontwikkeld om uw organisatie hierbij te helpen. Zie de folder. Neem gerust contact op met Leon Kanters of andere specialisten van het Brexit-team.

Brexit-seminar oktober

Veel Nederlandse ondernemers nemen nog steeds een afwachtende houding aan en stellen maatregelen uit totdat duidelijk is of er al dan niet een deal komt. Maar is dat wel een verantwoorde keuze en is het niet beter om over te gaan tot actie?! Om die reden organiseren VNO-NCW, NBCC, KPMG en KPMG Meijburg & Co begin oktober een Brexit-seminar bij KPMG in Amstelveen waarbij deskundigen vanuit het bedrijfsleven, de belangenorganisaties en overheden hun mening met u delen. Geïnteresseerd? U kunt zich alvast hiervoor opgeven via: brexit@kpmg.nl. U ontvangt dan t.z.t. een uitnodiging met de exacte datum en het programma. 

© 2019 Meijburg & Co, Tax & Legal, is een samenwerkingsverband van besloten vennootschappen, staat ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 53753348
en is aangesloten bij KPMG International Cooperative ("KPMG International"), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.