Een familiebedrijf overdragen. Waarom overheden dat zo makkelijk (en goedkoop) mogelijk moeten maken.

In de zoektocht van overheden naar belastinginkomsten lijken familiebedrijven een aantrekkelijke doelgroep. Volgens KPMG zouden beleidsmakers zich echter terughoudend moeten opstellen bij de overdracht van familiebedrijven. Gezien hun brede belang voor de economie zou familievermogen zoveel mogelijk beschikbaar moeten blijven voor verdere investeringen in banen en innovatie. Belastingheffing over de overgang van familiebedrijven, tijdens leven of door overlijden, zou zoveel mogelijk achterwege moeten blijven.

Betere resultaten met een geordende overdracht

Het bedrijf, de familie en de economie hebben als geheel meer baat bij een geplande, geordende overdracht van het familiebedrijf op het moment dat de eigenaar met pensioen gaat, dan bij een overdracht na het overlijden van de eigenaar. Dat betekent overigens niet dat overdrachten door vererving niet gefaciliteerd hoeven te worden. Veel bedrijven die van generatie op generatie zijn doorgegeven nemen toe in omvang, volwassenheid en professionaliteit. Ongeacht het tijdstip en de manier waarop ze werden overgedragen.

Een vergelijking tussen China en Hongkong verheldert het verschil

Dit is af te lezen aan de uiteenlopende houdingen en benaderingen ten opzichte van de overdracht van familiebedrijven in Hongkong en China. In de speciale administratieve regio Hongkong zijn veel bestaande familiebedrijven in handen van de derde of vierde generatie. Overdrachten zijn meestal van tevoren gepland. In China werden de eerste familiebedrijven pas opgericht na de hervormingen van 1979, die de Chinese markt openstelden voor particuliere ondernemingen. Er zijn maar weinig Chinese familiebedrijven die langer dan twee generaties bestaan. Een opvolgingsplanning, voor zover daar al aan wordt gedaan, heeft een informeler karakter.

Goedbedoelde maatregelen ter ondersteuning van een geordende bedrijfsoverdracht zijn vaak onwerkbaar. Een blik op Frankrijk.

Veel landen willen bedrijfsoverdrachten bij leven of overlijden faciliteren. Aan die ondersteuning zijn echter vaak voorwaarden verbonden die ervoor moeten zorgen dat het bedrijf blijft voortbestaan en dat de regels niet worden misbruikt om belasting te ontwijken. Deze voorwaarden zijn soms onnodig ingewikkeld en streng en leggen bedrijven en bedrijfsactiviteiten beperkingen op, die de zakelijke besluitvorming en de groei kunnen belemmeren.

De Franse belastingvrijstellingen voor overdrachten van familiebedrijven bij leven of overlijden steken bijvoorbeeld op het eerste gezicht gunstig af bij die van omringende landen. Maar de strenge en ingewikkelde voorwaarden kunnen het voor een familiebedrijf moeilijk maken om daadwerkelijk van die belastingvoordelen te profiteren. Een van de voorwaarden om in aanmerking te komen voor de belastingvrijstellingen is dat ten minste één van de begunstigden van de overdracht het bedrijf moet blijven leiden. Deze voorwaarde is moeilijk te vervullen als de kinderen er niet klaar voor zijn om de bedrijfsvoering op zich te nemen, of daar simpelweg geen belangstelling voor hebben.

Hoe is de overdracht van familiebedrijven in Nederland geregeld?

Als voorwaarde voor de belastingvrijstelling geldt in Nederland de eis dat het bedrijf 5 jaar wordt voortgezet. Dit lijkt een verstandige aanmoediging om de bedrijven na de overdracht in stand te houden. De maatregel kan echter tot problemen leiden als bedrijven die de vrijstelling willen behouden door overnames willen groeien of bedrijfsonderdelen willen stroomlijnen of saneren. Ze moeten dan voorzichtig manoeuvreren. De noodzaak om het verschil tussen actieve en passieve bedrijfsactiviteiten te doorgronden en die naar behoren te documenteren maakt de zaak nóg ingewikkelder.

Het gevolg is dat Nederlandse familiebedrijven steeds een plan B achter de hand moeten houden voor het geval zich een onverwachte overdracht voordoet. Daarvan is niet alleen bij overlijden sprake, maar ook als de criteria om voor de vrijstelling in aanmerking te komen veranderen. Dat vereist een snelle reactie. Familiebedrijven moeten op verandering zijn ingesteld en alles gereed hebben voor de overdracht, zodat ze als dat nodig is slechts nog "op de knop hoeven drukken".

Download het rapport of neem contact met ons op over uw situatie

Download ons Global Family Business Tax Report als u meer wilt weten over het overdragen of nalaten van uw familiebedrijf. Als u persoonlijk advies wilt over uw specifieke situatie, neem dan contact op met Olaf Leurs via Leurs.Olaf@kpmg.com of +31 (0)88 90 93414 of met Maarten Merkus via Merkus.Maarten@kpmg.com of +31 (0)88 90 91337. Beiden zijn in familiebedrijven gespecialiseerde tax partners bij KPMG Meijburg & Co.