Op 16 juli 2015 heeft het Europese Hof van Justitie (HvJ EU) geoordeeld in de Franse zaak Mapfre Asistencia en Mapfre Warranty SpA tegen Directeur général des finances publiques. In deze zaak legt het HvJ EU de btw-verzekeringsvrijstelling ruim uit. Het HvJ EU oordeelt dat het verstrekken van een garantie voor een bepaalde periode tegen een tevoren bepaald (vast) bedrag moet worden aangemerkt als een (vrijgestelde) verzekering voor de btw. Onder omstandigheden kan de garantie zodanig verbonden zijn met de verkoop van een product, dat de verkoop van het product en de garantie voor de btw als één (btw-belaste) handeling moeten worden beschouwd.

Inleiding

De Europese Btw-richtlijn stelt ‘handelingen ter zake van verzekeringen en herverzekering’ vrij van btw. Het HvJ EU heeft in een aantal zaken aanwijzingen gegeven over de reikwijdte van het begrip ‘handelingen ter zake van verzekering’. Vaststaat dat het hier gaat om een autonoom begrip van Unierecht en dat algemeen als kenmerkend wordt aangenomen dat: 

  • de verzekeraar;
  • tegen voorafgaande betaling van een premie;
  • zich ertoe verbindt de verzekerde bij het intreden van het verzekerde risico de uitkering te doen die bij het sluiten van de overeenkomst is overeengekomen.

Eerder oordeelde het HvJ EU al dat voor het verrichten van een btw-vrijgestelde verzekeringsdienst de hoedanigheid van verzekeraar niet doorslaggevend is.

Mapfre Warranty SpA (Mapfre W) verstrekt een garantie op het (gedurende een afgebakende periode) naar behoren functioneren van bepaalde onderdelen van tweedehands auto’s. Deze garantie wordt door wederverkopers van tweedehands auto’s aangeboden aan hun klanten bij aankoop van een tweedehands auto. Als zich een (door deze garantie gedekt) defect voordoet, wordt dit als volgt opgelost. 

  • De koper van de auto kan zich melden bij een garage (die niet noodzakelijkerwijs de garage van de wederverkoper van de auto is).
  • Vervolgens wordt de prijsopgave van de reparatie ter goedkeuring voorgelegd aan Mapfre W.
  • Na goedkeuring voert de garage de reparatie uit en worden de reparatiekosten betaald door Mapfre W.

Mapfre W ontvangt voor deze dienstverlening een vast bedrag van de wederverkopers van de tweedehands auto’s. De Franse belastingdienst vindt dat de dienstverlening van Mapfre W kwalificeert als een (van btw vrijgestelde) verzekeringsdienst, en niet (zoals door Mapfre W wordt betoogd) als een met btw belaste dienst. Over dit punt heeft het HvJ EU geoordeeld.

Oordeel HvJ EU

Het HvJ EU blijft bij zijn ruime uitleg van het begrip ‘verzekering’ en oordeelt dat de garantieovereenkomst hieronder valt. Omdat de Franse rechter de feiten niet duidelijk genoeg heeft gepresenteerd, maakt het HvJ EU in de uitspraak een nadrukkelijk voorbehoud voor een nadere feitelijke vaststelling door de Franse rechter. Vooral de rechtsverhoudingen zijn onduidelijk. Het HvJ EU oordeelt dat de garantie die Mapfre W verstrekt op zichzelf bezien een vrijgestelde verzekeringshandeling is, ongeacht welke van de onderstaande rechtsverhoudingen van toepassing is. 

  • Mapfre W sluit een overeenkomst met de koper en de wederverkoper bemiddelt.
  • De wederverkoper sluit de overeenkomst met Mapfre W op eigen naam, maar voor rekening van de koper.
  • De autoverkoper sluit de overeenkomst met Mapfre W op eigen naam en voor eigen rekening, maar draagt de desbetreffende rechten over aan de koper.

De essentie van een verzekering is dat de verzekerde zichzelf beschermt tegen het risico van een onzeker, maar potentieel ernstig financieel verlies in de toekomst tegen betaling van een zeker, maar beperkt bedrag (dat niet wordt gerestitueerd). Aangezien volgens de bij het HvJ EU beschikbare informatie geen premierestitutie plaatsvindt bij het uitblijven van schades en geen aanvullende betaling hoeft te worden gedaan bij dure schades, is hieraan voldaan.

Vervolgens beoordeelt het HvJ EU nog of sprake is van één of meer prestaties. Daarbij speelt een belangrijke rol dat het HvJ EU – ondanks de onduidelijke rechtsverhoudingen – vermoedt dat Mapfre W een rechtstreekse verzekeringsdienst aan de verzekerde koper verricht. Aangezien Mapfre W onafhankelijk is van de wederverkoper en Mapfre W geen partij is bij de verkoop van de auto, is dan sprake van twee prestaties. Bovendien kan de verzekerde koper de auto ook kopen zonder de garantie af te sluiten en kan hij zijn auto ook ergens anders laten repareren. Tot slot speelt mee dat Mapfre W de garantieovereenkomst lijkt te kunnen ontbinden zonder dat dit effect heeft op de koopovereenkomst van de auto.

Belang voor de praktijk

De uitkomst van de Mapfre-zaak is van belang voor de reikwijdte van het begrip ‘verzekering’, met name in gevallen waarin wordt overeengekomen dat tegen een vast bedrag (reparatie)diensten worden verricht aan goederen in geval van mechanische defecten. Van belang daarbij lijkt dan dat de partij die de reparatiediensten tegen vaste vergoeding ‘garandeert’ een ander is dan de producent/verkoper van deze goederen. Het HvJ EU laat nog ruimte om de garantie als (onderdeel van) een btw-belaste prestatie aan te merken, bijvoorbeeld in de situatie waarin de wederverkoper van het verzekerde goed de garantie op eigen naam en voor eigen rekening in- en doorverkoopt. In 2012 oordeelde de Hoge Raad (Hoge Raad 10 augustus 2012, nr. 10/03633) dat de gelijktijdige verkoop van een garantiecertificaat en de levering van een goed door dezelfde leverancier, als één btw-belaste prestatie moest worden aangemerkt.

Is sprake van een verzekering, dan is – ook in Nederland – geen btw verschuldigd, maar in beginsel wel assurantiebelasting. Ook moet dan worden gekeken of de verzekeringsvrijstelling in de weg staat aan het recht op aftrek van btw op (reparatie)kosten en of deze consequentie kan worden gemitigeerd door in plaats van te werken met een verzekering in natura, uit te gaan van een verzekering in geld. 

Vanzelfsprekend kunnen de adviseurs van de Indirect Tax Financial Services Group van Meijburg & Co u helpen bij het in kaart brengen van de mogelijke gevolgen van deze uitspraak. Neemt u gerust contact op met een van hen of met uw gebruikelijke adviseur van Meijburg & Co.

Klik hier om het memorandum te openen in pdf-formaat