De Europese Commissie heeft op woensdag 17 december 2014 aangekondigd het onderzoek naar fiscale rulingpraktijken van lidstaten van de Europese Unie uit te breiden. Deze aankondiging volgt op de recente beschikkingen van de Europese Commissie tegen Ierland, Luxemburg en Nederland om de formele staatssteunprocedure te starten met betrekking tot door deze lidstaten afgegeven fiscale rulings. Gelet op de ruime bevoegdheid van de Europese Commissie in staatssteunzaken, waaronder de mogelijkheid om terugvordering te eisen van mogelijk onrechtmatig verleende steunmaatregelen, kan het raadzaam zijn om gemaakte afspraken met fiscale autoriteiten binnen de Europese Unie nog eens kritisch tegen het licht te houden om te bepalen of verdere actie noodzakelijk is.

Ook is aangekondigd dat de Europese Commissie in 2015 zal komen met een voorstel voor een richtlijn die voorziet in de uitwisseling van informatie over rulings tussen de lidstaten.

Achtergrond en aanleiding

Deze aankondiging van de Europese Commissie kan niet los worden gezien van de initiatieven vanuit de OESO en de Europese Unie met betrekking tot de vermeende belastingontwijking door multinationals en de wens om schadelijke belastingconcurrentie binnen de Europese Unie een halt toe te roepen. De Europese Commissie lijkt zich te realiseren dat zij met de staatssteunbepalingen een sterke troef in handen heeft om lidstaten aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om belastingontwijking door multinationals door middel van belastingconcurrerende maatregelen te stoppen.

Anders dan de door de Europese Raad van Ministers van Economische en Financiële Zaken (Ecofin) geïnitieerde gedragscode, voorzien de staatssteunbepalingen in een juridisch afdwingbare basis om lidstaten te dwingen hun wetgeving aan te passen. Daarnaast kan de Europese Commissie lidstaten op grond van de staatssteunbepalingen in voorkomende gevallen verplichten om reeds verleende steun terug te vorderen, tot tien jaar vanaf het moment van het verlenen van die steun. Op grond van de staatssteunbepalingen uit het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is het lidstaten verboden om steun te verlenen aan bepaalde ondernemingen of producties indien die steun de werking van de interne markt verstoort of kan verstoren.

Reikwijdte van het onderzoek

Volgens het persbericht zal de Europese Commissie aan alle lidstaten vragen of zij fiscale rulings afgeven aan ondernemingen en zo ja, of de betreffende lidstaten een overzicht willen verstrekken van de namen van ondernemingen aan wie dergelijke rulings zijn afgegeven in de periode 2010-2013. Uit het persbericht blijkt niet of hieronder alleen fiscale rulings met betrekking tot transfer pricing moeten worden begrepen of dat ook andere overeenkomsten aangegaan door belastingautoriteiten, in welke vorm dan ook, worden meegenomen in het onderzoek.

De Europese Commissie heeft het vermoeden dat bepaalde lidstaten fiscale voordelen verlenen aan multinationale ondernemingen door het afgeven van fiscale rulings die leiden tot een verlaging van hun belastinglast. Mede op basis van rechtspraak van het Europese Hof van Justitie is de Europese Commissie van mening dat het afgeven van dergelijke fiscale rulings onder bepaalde voorwaarden kan worden aangemerkt als staatssteun die onverenigbaar is met de interne markt.

Naast informatie over de fiscale rulingpraktijken heeft de Europese Commissie informatie gevraagd over intellectuele-eigendomregimes (voor Nederland: de innovatiebox) aan de tien lidstaten die dergelijke regimes hebben opgenomen in hun wetgeving.

Gevolgen voor Nederland

Nederland staat al sinds jaar en dag bekend om zijn sterke fiscale rulingpraktijk, waarbij vooraf zekerheid wordt geboden aan ondernemingen over de fiscale consequenties van (voorgenomen) transacties. De kans is dus groot dat Nederland de Europese Commissie zal informeren over verstrekte fiscale rulings en daarbij de namen van de betreffende ondernemingen moet doorgeven.

In zijn reactie op het besluit van de Europese Commissie om een formele onderzoeksprocedure te starten naar de afgegeven APA-vaststellingsovereenkomst aan een Nederlandse BV die onderdeel uitmaakt van een internaal concern, heeft de staatssecretaris van Financiën aangegeven er vertrouwen in te hebben dat de Europese Commissie uiteindelijk tot het oordeel zal komen dat geen sprake is van staatssteun.

Mede op basis van recente uitlatingen van de staatssecretaris lijkt het erop dat hij ook dit aangekondigde onderzoek met vertrouwen tegemoet zal zien.

Indien u meer informatie over dit onderwerp wenst, zijn onze adviseurs u natuurlijk graag van dienst.

Klik hier om het memorandum te openen in pdf-formaat